Angsten en fobieën verminderen met hypnotherapie

Angst is een nuttig systeem.

Het helpt je om gevaar te herkennen en snel te reageren wanneer dat nodig is.

Maar soms reageert dat systeem ook in situaties waarin je bewust heel goed weet dat je veilig bent.

Je verstand zegt:

Er is niets aan de hand.

En toch reageert je lichaam alsof er wél gevaar is.

Hypnotherapie kan helpen om te werken met de automatische reacties, associaties en verwachtingen die angst en fobieën in stand kunnen houden.

Wat is angst?

Angst is een normale menselijke emotie.

Wanneer je brein gevaar verwacht, kan je lichaam zich razendsnel voorbereiden om daarop te reageren.

Je hartslag kan omhooggaan.

Je ademhaling kan veranderen.

Je spieren spannen zich aan.

Je aandacht wordt scherper.

En je voelt misschien een sterke behoefte om weg te gaan of de situatie te vermijden.

Wanneer er daadwerkelijk gevaar is, is dat ontzettend handig.

Het wordt vooral vervelend wanneer hetzelfde alarmsysteem wordt geactiveerd terwijl er objectief weinig of geen direct gevaar is.

Waarom voelt angst zo echt?

Omdat angst niet alleen een gedachte is.

Je kunt angst lichamelijk ervaren.

Een knoop in je maag.

Een versnelde hartslag.

Trillende handen.

Een droge mond.

Druk op je borst.

Warmte of juist koude rillingen.

En dat gebeurt soms al voordat je bewust hebt kunnen bedenken:

Ik hoef hier eigenlijk niet bang voor te zijn.

Dat is precies waarom rationeel uitleggen niet altijd voldoende is.

Bewust weten dat iets veilig is en je automatisch veilig vóélen zijn niet altijd hetzelfde.

Wat is een fobie?

Een fobie is een sterke angstreactie die gekoppeld is aan een bepaalde situatie, activiteit, dier, object of andere specifieke prikkel.

Denk bijvoorbeeld aan angst voor:

- spinnen;
- honden;
- vliegen;
- hoogtes;
- liften;
- kleine ruimtes;
- autorijden;
- tunnels;
- naalden of medische handelingen;
- overgeven;
- tandartsbezoeken;
- bepaalde sociale situaties.

Iemand kan bewust heel goed weten dat de reactie veel sterker is dan het daadwerkelijke risico.

Maar dat maakt de angst niet minder echt.

Je weet dat het niet logisch is...

Dit horen we regelmatig.

Ik weet dat die spin mij niets doet.

Ik weet dat vliegen statistisch veilig is.

Ik weet dat die lift niet zomaar naar beneden valt.

En toch is die kennis op het moment zelf niet voldoende.

Dat komt omdat automatische angstreacties niet eerst rustig wachten tot je bewuste denken toestemming geeft.

Ze kunnen razendsnel ontstaan.

Hypnotherapie is juist interessant omdat er niet alleen wordt gesproken over wat je rationeel al weet.

Er kan worden gewerkt met de automatische reactie zelf.

Hoe ontstaat een fobie?

Daar is niet altijd één duidelijke oorzaak voor.

Soms begint een angst na een specifieke ervaring.

Bijvoorbeeld nadat iemand:

- door een hond is gebeten;
- turbulentie heeft meegemaakt tijdens een vlucht;
- vast heeft gezeten in een kleine ruimte;
- een vervelende medische ervaring heeft gehad;
- een paniekreactie heeft meegemaakt in een bepaalde situatie.

Maar een angst kan ook ontstaan zonder dat iemand één duidelijke gebeurtenis kan aanwijzen.

We kunnen angsten daarnaast overnemen uit verhalen, beelden of reacties van anderen.

En soms weet je simpelweg niet waar het vandaan komt.

Dat hoeft behandeling niet onmogelijk te maken.

Een angst kan worden aangeleerd

Stel dat iemand ooit een heel sterke schrikreactie heeft gehad in een lift.

Vanaf dat moment kan het brein gaan onthouden:

Lift = gevaar.

De volgende keer ontstaat daardoor misschien al spanning voordat de lift überhaupt beweegt.

Die spanning wordt vervolgens gezien als bewijs:

Zie je wel, er is iets mis.

En wanneer iemand daarna de trap neemt, zakt de angst.

Het brein kan daar opnieuw iets van leren:

Goed dat we ontsnapt zijn.

Zo kan een angstreactie zichzelf onbedoeld versterken.

Vermijden voelt logisch

Wanneer iets angst oproept, is vermijden een heel begrijpelijke reactie.

Ben je bang om te vliegen?

Dan ga je met de auto.

Bang voor liften?

Dan neem je de trap.

Bang voor honden?

Dan steek je de straat over.

Op korte termijn werkt dat uitstekend.

De spanning daalt.

Maar het brein krijgt daardoor niet altijd de kans om te ontdekken dat de situatie misschien anders kan verlopen dan verwacht.

Daardoor kan vermijden de angst soms juist in stand houden.

Hoe kan hypnotherapie helpen bij angst en fobieën?

Tijdens hypnose kan worden gewerkt met de manier waarop je onbewust reageert op een bepaalde prikkel of situatie.

Afhankelijk van de hulpvraag kan bijvoorbeeld worden gewerkt aan:

- het verminderen van automatische angstreacties;
- het veranderen van associaties rondom een bepaalde situatie;
- meer rust ervaren wanneer je aan de situatie denkt;
- werken met eerdere ervaringen;
- nieuwe reacties in gedachten oefenen;
- het versterken van gevoelens van veiligheid en vertrouwen;
- anders omgaan met lichamelijke signalen van spanning;
- toekomstige situaties op een andere manier voorstellen.

Welke techniek wordt gebruikt, hangt af van de persoon, de angst en de situatie.

Werken met het onbewuste

Bij een fobie zit het probleem meestal niet in een gebrek aan informatie.

Iemand met vliegangst heeft vaak al uitgebreid gelezen hoe veilig vliegen is.

Iemand met een spinnenfobie weet meestal dat de gemiddelde huisspin geen serieus gevaar vormt.

En iemand die bang is voor een lift begrijpt hoe een lift technisch werkt.

Toch blijft de automatische reactie bestaan.

Daarom kan het zinvol zijn om niet nóg meer argumenten te verzamelen.

Hypnotherapie richt zich juist op de automatische associaties en reacties die onder het bewuste denken kunnen liggen.

Hypnose bij vliegangst

Vliegangst kan op verschillende momenten ontstaan.

Sommige mensen voelen weken voor een vlucht al spanning.

Anderen vooral tijdens het opstijgen.

Bij turbulentie.

Of wanneer ze beseffen dat ze niet zomaar uit het vliegtuig kunnen.

Soms gaat de angst voornamelijk over vliegen zelf.

Maar er kan bijvoorbeeld ook angst voor controleverlies, hoogte, opgesloten zijn of lichamelijke panieksensaties meespelen.

Tijdens hypnotherapie kan daarom specifiek worden gekeken naar wat bij jou de reactie veroorzaakt.

Hypnose bij angst voor spinnen of andere dieren

Een spin kan bij de ene persoon nauwelijks aandacht krijgen en bij iemand anders binnen een fractie van een seconde een heftige reactie oproepen.

Dat verschil zit niet in de spin.

Het zit in de betekenis en automatische reactie die eraan gekoppeld zijn.

Hypnotherapie kan worden gebruikt om die koppeling te beïnvloeden en de voorstelling van een andere reactie steeds vertrouwder te maken.

Het doel hoeft niet te zijn dat je ineens dol wordt op spinnen.

Neutraal kunnen reageren kan al ruim voldoende zijn.

Hypnose bij angst voor naalden en medische handelingen

Angst voor naalden, bloed, tandheelkundige behandelingen of andere medische handelingen kan erg beperkend worden.

Zeker wanneer noodzakelijke controles of behandelingen daardoor worden uitgesteld.

Bij hypnotherapie kan worden gewerkt met de spanning rondom de betreffende situatie en met hoe je jezelf een toekomstige behandeling voorstelt.

Bij medische angst blijft het natuurlijk belangrijk om noodzakelijke medische zorg niet uit te stellen en je zorgverlener te vertellen dat je angst ervaart.

Hypnose bij angst voor autorijden

Autorijden kan na een vervelende ervaring ineens anders voelen.

Misschien ben je betrokken geweest bij een ongeval.

Heb je een paniekaanval gehad achter het stuur.

Of is de angst langzaam ontstaan.

Sommige mensen vermijden vervolgens snelwegen, tunnels, bruggen of zelfs autorijden in het algemeen.

Hypnotherapie kan worden ingezet om te werken met de automatische spanning en de voorstelling van toekomstige autoritten.

Praktische opbouw en eventueel passende rijbegeleiding kunnen daarnaast nuttig zijn.

Angst voor de angst

Soms wordt niet alleen de oorspronkelijke situatie spannend.

Je wordt ook bang voor je eigen reactie.

Wat als ik weer paniek krijg?

Wat als mijn hart zo snel gaat?

Wat als ik niet weg kan?

Daardoor kan alleen al het opmerken van een lichamelijke sensatie nieuwe angst oproepen.

Je voelt je hartslag.

Je schrikt daarvan.

Je hartslag stijgt verder.

En dat lijkt vervolgens te bevestigen dat er iets ernstigs gebeurt.

Binnen hypnotherapie kan ook worden gewerkt aan de betekenis die je aan zulke lichamelijke signalen geeft.

Wat is een paniekreactie?

Bij hevige angst kan een sterke lichamelijke reactie ontstaan.

Mensen kunnen bijvoorbeeld hartkloppingen, benauwdheid, duizeligheid, trillen, warmte, kou of een onwerkelijk gevoel ervaren.

Die symptomen kunnen heel beangstigend zijn.

Wanneer je nieuwe, ernstige of onverklaarde lichamelijke klachten hebt, is het belangrijk om deze medisch te laten beoordelen.

Bij terugkerende paniekklachten kan professionele psychologische of medische begeleiding passend zijn.

Hypnotherapie kan in sommige situaties aanvullend worden gebruikt, maar vervangt geen noodzakelijke diagnostiek of behandeling.

Werken met eerdere ervaringen

Wanneer een angst verbonden lijkt aan een eerdere ervaring, kan binnen hypnotherapie soms met die ervaring worden gewerkt.

Niet om te doen alsof iets niet is gebeurd.

En ook niet om herinneringen te wissen.

Het kan gaan om de betekenis en automatische reactie die aan de ervaring gekoppeld zijn.

Een systeem dat ooit heeft geleerd:

Dit is gevaarlijk.

kan soms nieuwe informatie nodig hebben om te ontdekken dat het huidige moment anders is.

Herinneringen zijn geen video-opnames

Bij werken met herinneringen is zorgvuldigheid belangrijk.

Ons geheugen is geen perfecte opname van het verleden.

Herinneringen kunnen in de loop van de tijd veranderen en worden beïnvloed door latere ervaringen, verwachtingen en interpretatie.

Een herinnering die tijdens hypnose naar voren komt, moet daarom niet automatisch worden beschouwd als objectief bewijs dat iets precies zo heeft plaatsgevonden.

Binnen therapie gaat het vooral om wat de ervaring voor jou betekent en hoe deze nu nog invloed heeft.

Vooruit oefenen met hypnose

Hypnose kan ook heel toekomstgericht worden gebruikt.

Stel dat je bang bent voor een bepaalde situatie.

Tijdens hypnose kun je je voorstellen dat je die situatie op een andere manier doorloopt.

Je ziet jezelf rustiger ademen.

Je merkt dat je lichaam kalm blijft.

Je aandacht blijft waar jij hem wilt hebben.

En je ervaart dat je anders kunt reageren dan voorheen.

Door een nieuwe reactie mentaal te oefenen, kan die mogelijkheid steeds vertrouwder gaan voelen.

Moet je tijdens hypnose je angst volledig voelen?

Niet noodzakelijk.

Een therapeutische aanpak hoeft niet te betekenen dat je onmiddellijk midden in je grootste angst wordt gezet.

Er kan op verschillende manieren en in verschillende stappen worden gewerkt.

Hoe dat gebeurt, hangt af van de hulpvraag, de gebruikte methode en wat voor jou passend is.

Het doel is niet om te bewijzen hoeveel angst je kunt verdragen.

Het doel is verandering.

Hypnotherapie en exposure

Bij veel angststoornissen en specifieke fobieën is exposuretherapie een goed onderzochte behandelvorm.

Daarbij wordt op een gecontroleerde manier geoefend met datgene wat angst oproept, zodat nieuwe ervaringen kunnen ontstaan.

Hypnotherapie kan in sommige situaties aanvullend worden ingezet, bijvoorbeeld rondom ontspanning, verbeelding, verwachtingen en automatische reacties.

Bij ernstige of complexe angstklachten is het belangrijk dat passende reguliere behandeling niet wordt uitgesteld.

Angst en controle

Veel angst gaat uiteindelijk ook over onzekerheid.

Je wilt weten wat er gaat gebeuren.

Je wilt zeker weten dat je veilig bent.

Je wilt uitsluiten dat iets misgaat.

Maar volledige zekerheid bestaat zelden.

Daardoor kan het zoeken naar honderd procent zekerheid juist steeds meer aandacht krijgen.

Meer vertrouwen betekent niet dat je weet dat er nooit iets onverwachts gebeurt.

Het kan betekenen dat je erop vertrouwt dat je kunt omgaan met wat er gebeurt.

→ Lees meer over hypnotherapie en meer regie

Angst en vermijding

Wanneer je een situatie steeds vermijdt, kan je wereld langzaam kleiner worden.

Eerst neem je geen lift meer.

Dan vermijd je hoge gebouwen.

Of je vliegt niet meer.

Daarna worden vakantiebestemmingen bepaald door de vraag of je er met de auto kunt komen.

Dat gaat vaak geleidelijk.

Juist daarom kan het waardevol zijn om hulp te zoeken wanneer je merkt dat angst steeds meer keuzes voor je begint te maken.

De vraag is niet alleen hoeveel angst je voelt, maar ook hoeveel ruimte die angst in je leven krijgt.

Wat kun je zelf doen bij angst?

Naast professionele begeleiding kunnen een aantal dingen helpen.

Bijvoorbeeld:

- leer herkennen welke situaties je automatisch vermijdt;
- merk op welke voorspellingen je doet over wat er zal gebeuren;
- probeer lichamelijke spanning niet direct als bewijs voor gevaar te zien;
- adem rustig en voorkom dat je bewust steeds sneller gaat ademen;
- bouw moeilijke situaties waar passend geleidelijk op;
- probeer niet eindeloos geruststelling of absolute zekerheid te zoeken;
- houd bij welke situaties wél goed gaan;
- wees voorzichtig met het steeds verder verkleinen van je wereld om angst te voorkomen.

Bij sterke angst of een gediagnosticeerde angststoornis kan begeleiding door een huisarts, psycholoog of andere passende zorgprofessional belangrijk zijn.

Een persoonlijke hypnotherapiesessie bij angst of een fobie

Angsten kunnen er van buitenaf hetzelfde uitzien en toch heel verschillend worden ervaren.

Daarom kijken we tijdens een persoonlijke sessie eerst naar jouw specifieke situatie.

Bijvoorbeeld:

- waar ben je precies bang voor;
- wanneer begon de angst;
- wat verwacht je dat er kan gebeuren;
- wat voel je lichamelijk;
- welke situaties vermijd je;
- wat doe je om jezelf veilig te voelen;
- wat zou je juist willen kunnen doen wanneer de angst minder invloed heeft.

Op basis daarvan kan worden bekeken welke aanpak passend is.

Je kunt bij Hypnose Centrum Nederland een sessie plannen bij Arno in Hoogkarspel, bij Debbie in Huissen of online vanuit iedere plek in Nederland.

→ Bekijk persoonlijke hypnotherapiesessies

Kan hypnotherapie ook online bij een fobie?

In sommige situaties kan hypnotherapie prima online plaatsvinden.

Je bevindt je dan tijdens de sessie in je eigen vertrouwde omgeving en wordt via videobellen begeleid.

Of online behandeling passend is, hangt af van de aard en ernst van de klachten en van de aanpak die nodig is.

→ Lees meer over online hypnose

Wanneer is andere professionele hulp belangrijk?

Angst kan variëren van een specifieke, relatief overzichtelijke fobie tot ernstige angstklachten die een groot deel van het dagelijks leven beïnvloeden.

Wanneer angst langdurig aanwezig is, steeds erger wordt, tot ernstige paniek leidt of ervoor zorgt dat je belangrijke activiteiten, medische zorg, werk of sociale situaties vermijdt, is het verstandig om je huisarts of een psycholoog te raadplegen.

Bij traumagerelateerde klachten, ernstige paniekklachten, dwangklachten of andere complexe psychische problematiek kan gespecialiseerde behandeling nodig zijn.

Hypnose en hypnotherapie zijn niet bedoeld als vervanging voor noodzakelijke medische, psychologische of psychiatrische diagnostiek of behandeling.

Veelgestelde vragen over hypnose bij angsten en fobieën

Kan hypnose een fobie laten verdwijnen?
Hypnotherapie kan worden ingezet om te werken met automatische angstreacties, associaties en verwachtingen. Hoe iemand reageert en welk resultaat wordt bereikt, verschilt per persoon. HCN geeft daarom geen garantie dat een fobie volledig verdwijnt.

Kan één hypnotherapiesessie voldoende zijn?
Bij een specifieke hulpvraag kan iemand soms snel verandering ervaren, terwijl andere angsten meer begeleiding vragen. Het aantal benodigde sessies is vooraf niet betrouwbaar te voorspellen.

Moet ik tijdens de sessie geconfronteerd worden met mijn grootste angst?
Niet noodzakelijk. De manier waarop met angst wordt gewerkt hangt af van de situatie en gekozen aanpak. Bij sommige behandelvormen speelt gecontroleerde exposure wel een belangrijke rol.

Kan hypnose helpen bij vliegangst?
Hypnotherapie kan worden ingezet bij automatische spanning, beelden en verwachtingen rondom vliegen. Welke aanpak passend is hangt af van wat de vliegangst bij jou precies oproept.

Kan hypnose helpen bij angst voor spinnen?
Een specifieke fobie voor spinnen kan een onderwerp zijn voor hypnotherapie. Het doel hoeft niet te zijn dat je spinnen leuk gaat vinden, maar bijvoorbeeld dat je er neutraler en rustiger op kunt reageren.

Ben ik tijdens hypnose de controle kwijt?
Nee. Je blijft tijdens hypnose in staat om te horen wat er wordt gezegd en je kunt een suggestie afwijzen, bewegen, spreken of de sessie beëindigen.

Is hypnotherapie beter dan exposuretherapie?
Daar kan geen algemene uitspraak over worden gedaan. Exposuretherapie heeft voor veel angststoornissen en specifieke fobieën een sterke wetenschappelijke onderbouwing. Hypnotherapie kan in bepaalde situaties aanvullend worden gebruikt. Bij ernstige klachten is het verstandig om samen met een bevoegde behandelaar te bepalen welke behandeling passend is.

Wat zou je doen als de angst niet meer voor jou koos?

Misschien zou je in dat vliegtuig stappen.

Die lift nemen.

Rustiger blijven wanneer je een spin ziet.

Weer zelf autorijden.

Of eindelijk die afspraak maken waar je al maanden tegenop ziet.

Angst hoeft niet volledig verdwenen te zijn voordat jij een andere keuze kunt maken.

Soms begint verandering wanneer je merkt:

Ik voel iets, maar dat gevoel hoeft niet automatisch te bepalen wat ik doe.

Angst is een signaal van je systeem.

Maar misschien hoeft het niet altijd degene te zijn die bepaalt welke richting je opgaat.

Hypnose Centrum Nederland
Debbie & Arno
Luister. Ervaar. Verander.